Oeverzwaluwenwand wordt aangelegd
8 augustus 2010Dit jaar zal tijdens het bezanden van de Griendbaan een oeverzwaluwenwand worden aangelegd.
Volgens de planning en onder voorbehoud van onvoorziene weersomstandigheden zal dit eind september, begin oktober 2010 gebeuren.

De oeverzwaluw kenmerkt zich door
een bruin/grijze bovenzijde,
een witte buik en een donkere keelband.
Natuurlijke broedplaatsen van Oeverzwaluwen
Oorspronkelijk broeden oeverzwaluwen in hoge oevers van rivieren en beken met natuurlijke beddingen. Door de hoge waterstand en de sterke stroming in de winter, kalven die oevers af. Als de oeverzwaluwen in het voorjaar terugkeren is het water gezakt en treffen ze een verse hoge oever waarin ze hun gang weer opnieuw uitgraven.
Omdat onze rivieren en beken geen natuurlijke beddingen meer hebben, de bochten zijn rechtgetrokken en oevers beschoeid, ontstaan er geen geschikte ‘verse’ wanden meer voor oeverzwaluwen.
Permanente Oeverzwaluwenwanden
Permanente oeverzwaluwenwanden zijn een mogelijkheid om de verdwenen natuurlijke broedmogelijkheden te compenseren. Maar eigenlijk is een permanente oeverzwaluwenwand een contradictie. Immers oeverzwaluwen willen geen permanente nestplaatsen, maar juist elk voorjaar een ‘verse’ wand om opnieuw gangen in te kunnen graven. Dus een permanente oeverzwaluwenwand zal er ieder voorjaar weer als een ongebruikte wand en enigszins kaal bij moeten liggen.
Noodzakelijk onderhoud
Het is dus noodzakelijk om iedere winter de permanente oeverzwaluwenwand te onderhouden, zodat de vogels in het voorjaar weer opnieuw gangen kunnen gaan graven. Het onderhoud bestaat uit het omzetten van het zand waardoor de broedgangen verdwijnen. Het dieper wortelen van planten zoals bramen, die zich boven op de wal hebben gevestigd gedurende het vorige broedseizoen, wordt zo ook tegengegaan. Dat is noodzakelijk want bij het graven van de gangen zijn oeverzwaluwen niet in staat om wortels te verwijderen en ze zullen zo’n met wortels doorgroeide permanente wand niet bezetten. Na het omzetten van het zandlichaam wordt het zand weer aangereden, zodat er een stevige structuur ontstaat waarin de gangen niet spontaan instorten. Ook plantengroei vóór de oeverzwaluwenwand moet worden verwijderd, omdat er een kale vrije aan- en uitvliegroute voor de vogels moet blijven. Bovendien vinden predatoren beschutting in de begroeiing.
Het is dus van belang om al bij het aanleggen van een permanente oeverzwaluwenwand, rekening te houden met het jaarlijks terugkerende onderhoud. Vaak is het onderhoud afhankelijk van vrijwilligers. Zodra het onderhoud een jaar wordt overgeslagen, stoppen de oeverzwaluwen met broeden. Om de continuïteit van het onderhoud te garanderen, is het nodig dat wij eigen enthousiaste leden hiervoor werven en zo nodig begeleiden.

Jaarlijks onderhoud van de wand door vrijwilligers
Afmetingen en vorm
De onderste meter van een wand gebruiken de oeverzwaluwen niet, vanwege de wisselende hoogte van de grondwaterstand. Een strook van 50 cm langs de bovenzijde wordt ook niet gebruikt, waarschijnlijk als bescherming tegen het uitgraven van de nesten door predatoren. Misschien om diezelfde reden wordt er ook in de eerste en laatste meter van een oeverzwaluwenwand niet genesteld.
De door ons geplande wand is ±15 meter lang, de hoogte is ± 2,5 meter en in voorachterwaartse richting meet het zandlichaam aan de bovenzijde minimaal 2 meter, waarbij de achterzijde een schuine helling krijgt naar een brede, stabiele basis waarlangs het regenwater goed wordt afgevoerd. De voorzijde van de oeverzwaluwenwand is stijl met een hellingshoek tussen 80 en 90 graden, de achterzijde ± 40 graden.
Situering van de wand
De oeverzwaluwenwand wordt bij voorkeur in de buurt van water aangelegd. Voor een vrije aanvliegroute moet de begroeiing voor de wand ’s winters worden verwijderd, dus tussen wand en water dient voldoende manoeuvreerruimte te zijn voor onderhoud, om ook opgaande rietkragen in het water te kunnen verwijderen. Op de par 5 (hole 5) links van de green is nu al een gebied van kwetsbaar milieu, het voldoet aan de voorwaarden.
Algemene punten van aandacht
- Oeverzwaluwen broeden in kolonies en kolonies van meer dan 100 broedparen zijn geen uitzondering.
- Om verstoring te voorkomen is het van belang dat een broedwand niet bereikbaar is voor publiek, echter wel voor jaarlijks onderhoudwerk in de winter.
- Een observatiepost/hut op enige afstand, voorzien van een informatiebord, verhoogt de educatieve waarde. Dit kan later worden opgepakt bij de aanleg van het wandelbos, aan de overzijde, achter de dijk.
- Op de golfbaan zou een informatie bord kunnen worden geplaatst, ter hoogte van hole 6, direct na het wandelpad links, waarin een webcam hangt zodat men vanaf de golfbaan in feite het aan- en afvliegen en het nestelen van zeer dichtbij kan zien.
Planning en verkrijging financiële middelen voor het aanleggen van de oeverzwaluwenwand
Planning
Baanrenovatiebedrijf De Ridder heeft op 24 januari jl. van KapBrains opdracht gekregen over te gaan tot de aanleg van de zwaluwenwand, zodra dat in het onderhoudsschema van Golfclub Zeegersloot past . In overleg met de manager, Frank Duivenvoorden, is besloten dit te gaan doen in dezelfde tijd dat het bezanden van de Griendbaan gaat plaats vinden, te weten in week 39 (start op maandag 27 september) als de weersomstandigheden het dan toelaten.
Financiën
De vaste aanneemsom van De Ridder bedraagt € 5.250,00. In verband met bijkomende zaken voor o.a. informatie en onderhoudsmateriaal is besloten een reservepost van € 1.500 op te nemen.
Hoe komen deze financiële middelen (vrijwillige bijdrage) op tafel?
Er is een speciale bankrekening geopend met nummer 36.24.68.80.65, ten name J.W.J. Bouwhuis inzake Zwaluwenwand Zeegersloot.
| Hierop is gestort door leden van Golfclub Zeegersloot: | € 726,35 |
|
Martijn de Jong heeft middels een actie tijdens Birdwatch op zaterdag 3-10-2009 € 624,- opgehaald en de Vogelbescherming heeft dit aangevuld tot: |
€ 1015,00 |
| Vanuit het Rabobank Rijnstreek Fonds wordt via het IVN bijgedragen: | € 1000,00 |
| Toezegging van het bestuur van IVN (overschot Ooievaarsvereniging): | € 1200,00 |
| Totaal gegarandeerd | € 3941,35 |
|
Op de VOA golfdag van 10 september 2010 is een sponsorhole toegezegd. Een eventueel tekort wordt door KapBrains aangevuld tot: |
€ 1308,65 |
| Definitief gedekt | € 5250,00 |
Nog lopende acties i.v.m. gelden voor informatie en onderhoudsmateriaal
Op dit moment staan de collectebussen nog op de golfclub en kunnen vrijwillige bijdragen gestort worden op bankrekening 36.24.68.80.65.
Op de website van KapBrains wordt op een thermometer de stand visueel gemaakt.
Wim Hillege (baancommissie, golfer van het jaar) schreef over de zwaluw het volgende:
De zwaluw heeft meerdere nesten per jaar (meestal 4 jongen) en inclusief de ouders eten die PER DAG al gauw zo'n 6 à 7000 insecten, ofwel richting 50.000 stuks per week en dan heb ik het maar over één nest.
Dit is geen verzinsel, maar gewoon wetenschappelijk vastgesteld.
Een steeds en altijd grote aanwezige bedreiging voor vooral onze greens zijn emelten, engerlingen, ritnaalden e.d., dit zijn de larven van de o.a. vliegende ouders rouwvlieg (ook 'n mug, zwart), langpootmug en diverse kevers, die hun eitjes in het gras afzetten, waarna de larven een grote aanslag op de graswortels gaan plegen.
Bijkomende oorzaak is dat dan weer kraaiachtigen die dit in de gaten hebben, greens omspitten op zoek naar de smakelijke larven.
U begrijpt het al, als wij boven onze baan zwaluwen zouden hebben, dan zullen we praktisch geen last meer hebben van bovenstaande aantastingen. Aantastingen, die anders heel veel geld zouden gaan kosten om ze chemisch te bestrijden, buiten dan nog de kosten van herstel van de aangetaste greens. M.a.w. ik ben dus een groot voorstander van zwaluwen op onze baan.
Oeverzwaluwen scheren voor een groot deel boven het aanwezige water en geven een vertederend beeld aan de golfers door hun aanwezigheid en aan hun vlucht kunnen we ook nog zien wat voor golfweer het de volgende dag wordt (laag boven de grond: een laag drukgebied en hoog in de lucht: een hoge druk gebied).
Juist de zwaluwen kunnen onze club dus héél véél geld besparen bij larvenbestrijding, die echt desastreus voor onze greens kunnen zijn.
Ook voor het publieke imago van onze golfclub kan de oeverzwaluwenwal zeer positief werken, het is weer eens wat anders dan dat gedoe rond de Coupéolder. Wat mij betreft dus gauw aanleggen die wal, liefst voordat de vogels omstreeks april weer gaan verschijnen. (t/m oktober dan in ons land)
Misschien dat zich een ijsvogelpaar nestelt,
maar dan moeten er ook kleine visjes in het water aanwezig zijn om te overleven.
Voor algemene informatie over zwaluwen ga naar de site www.zwaluwen.info